E-ticaret ve Satış


 
 


E-ticaret ve İnternetten Satış 1

Bu yazı dizimizin konusu İnternet üzerinden iş veya satış yapma düşüncesine sahip işletmelere temel bilgileri sağlamak ve yol gösterici olmak.

İşletmeleri bu bağlamda ikiye ayırmak mümkün.

Bunlardan birinci grup halihazırda internet kullanıcısı olan, teknoloji kullanımına ve gelişmeye eğilimli vizyoner işletmeler ki biz bunları ülkenin lokomotif işletmeleri olarak kabul ediyoruz. Bu işletmelerin yöneticileri ve yönetim kadroları genellikle dinamik, girişimci, kendi karar alma yetilerine sahip, hızla uygulamaya geçen kişiliklerden oluşmakta.

İkinci grup ise sonradan gelenler diye adlandırabileceğimiz, faydayı ön görmekten çok komşusunun yaptığını taklit eden işletmeler ki bunlar genellikle teknolojik girişim ve yatırımlarda bulunuyor olsalar dahi, eylemleri “doğru”, yani “kendi ihityaçlarını karşılayacak bir ihtiyaç tespiti”ne dayanmadığından ya yaptıkları eylemden verimli bir sonuç alamayarak teknolojiden iyice soğuyorlar, ya da herşeye rağmen teknolojinin getirdiği faydayı –yanlış eylemde bulunmuş olmaların rağmen- bir şekilde sezerek diyemeyeceğim ancak görerek yavaş yavaş ve biraz çekinerek de olsa bir şeyler yapmaya başlıyorlar.

İnternet üzerinden yapılan her ticari eylem, bu eylem her ne olursa olsun, sıradan bir şirket web sayfasının yayınlanmasından, kocaman bir sanal mağaza veya bir e-pazaryeri oluşturulmasına kadar, ticari kurallar açısından değişen bir şey yoktur. Yine mal (veya hizmet) vardır. Yine üretenler, satanlar ve alanlar vardır. Yine fiyatlar, ödemeler vb. vardır ve yine nihai hedef kar etmektir. Ancak araçlar değişmiştir. Mağazanın, fabrikanın, dükkanın yerini bir web adresi, dekorasyonun, prestijin, kendinizi ifadenin yerini web sitenizin tasarımı, paranın yerini kredi kartları vb. almıştır.

Amaç tüm sistemlerde satmak ve para kazanmaktır. Sadece araçlarda bir değişim olmuştur.İnternet üzerinden satış yapmayı hedefleyen firmaların -ister toptan (B2B) satış yapıyor olsunlar, ister perakende (B2C)- başarıya ulaşabilmlerinin birinci koşulu, başarıya ulaşabilecek temel ticari niteliklere sahip olmalarından geçmektedir. Eğer işletmenin bu niteliklere sahip olduğunu varsayarsak ihtiyaç duyacağı diğer unsurlar şunlardır.

1) Doğru İhtiyaç Tespiti: İşletme kendini iyi tanımalı ve ihtiyaçlarını doğru tanımlamalıdır. Herkesin var, bir web sitesi de bizim olsun, ele güne ayıp oluyor, yaklaşımı ile en ucuz şekliyle 3-5 kuruşa yaptırılıveren ve tabii doğal sonuç olarak da hiç bir fayda da sağlamayan web sitelerinin dönemi kapanmıştır. İşletmeler ihtiyaçlarını doğru tanımlamalı bununla ilgili profesyonel destek almalıdırlar. Ancak bu noktada karşımıza yeni bir sorun çıkmaktadır. Çünkü Türkiye’de herkes, her konuda aymazca konunun profesyoneli olduğunu iddia edebilmekte, bu da doğal olarak işletmelerin güven mekanizmalarında onulmaz hasarlar bırakmaktadır.

2) Doğru Araç Seçimi: İşletmenin ihtiyaçlarını doğru tanımladığını varsayarsak, sıra ihtiyaçların doğru karşılanmasına gelecektir. Burada öne çıkacak unsurlar ise seçilen aracın getireceği öngörülen faydaya karşılık yapılacak yatırımın makul düzeylerde olması, genişleyebilir ve esnek olması, yazılım olsun, donanım olsun işletmeyi belli bir ürün sağlayıcı veya yazılımcıya mahkum etmeyecek bir seçim olması, stabil olması ve söz konusu bedel karşılığında alınabilecek en iyi ürünün alınmasıdır.

3) Doğru İşletme Kuralları: İşletmenin doğru bir ihtiyaç tespiti ile doğru bir sistem kurduğunu varsayarsak bundan sonraki en önemli unsur sistemin doğru ve E-ortamların gereklerine uygun işletilmesi olacaktır.Bunların sonrasında işletme gerçekten internet ortamını kullanmanın getirdiği ciddi avantajlardan, kar artışından, operasyonel maliyetlerinin düşmesinden, işin türüne göre stok maliyetlerinin azalamasından vb. istifade etmeye başlayacak ve yaptığı yatırımı çok kısa bir sürede geri kazanacaktır.

Sonuç: Doğru adımlarla doğru yere gidersiniz.


E-ticaret ve İnternetten Satış 2

Önceki yazımızda E-ticaret genel bir bakış getirmiş ve e-ticaret’ten fayda sağlamada en önemli 3 unsurdan bahsetmiştik. Doğru İhtiyaç tespiti, doğru araç seçimi ve doğru işletme kuralları. Bu yazımızda bu unsurlardan ilkini inceleyeceğiz. Yani doğru ihtiyaç tespiti.
İhtiyaçlarınızı doğru belirlemenin ilk adımı doğal olarak doğru soruları sormaktan geçmektedir. Biz ne satıyoruz ve kime satıyoruz? öncelikli iki soru olmalıdır. Bunlara vereceğiniz cevaplar ile devam eden sorulara vereceğiniz cevapların sizi yavaş yavaş doğru hedefe götürdüğünü göreceksiniz.

Biz Ne Satıyoruz?: Mal mı satıyorsunuz, hizmet mi? Toptan mı satıyorsunuz, perakende mi?
Kime Satıyoruz?: Müşterileriniz kimler? Nasıl alışkanlıkları var? Teknolojiyi kullanarak onlara nasıl kolaylıklar sağlar ve rakiplerinize göre avantaj elde edersiniz?

Bunlara verilecek doğru ve tarafsız cevaplardan sonra şu sorularla devam edilmelidir. Teknoloji kullanımının faydalarından ne kadar haberdarsınız? Şu anki durumunuz nedir? Bugüne kadar teknolojiyi ne kadar kullandınız? Doğru insanlar ile çalışıyor musunuz? Birlikte çalıştığınız insanların yaptıklarını sorgulayacak bilgi birikimine sahip misiniz yoksa her yaptıklarını doğru kabul etmekten başka seçeneğiniz yok mu? Sorgulama yapacak bilgi birikimine sahip değilseniz, doğru sorgulamayı yapacak insanlara ulaşacak doğru kanallarınız var mı? (Yoksa danışman olarak bilgisayarda çok başarılı oyun oynadığını gördüğünüz yeğeninizi mi kullanıyorsunuz?!!!)Tüm bu soruların ve bunların doğuracağı soruların cevaplanması en fazla 1 saatinizi alacaktır. Ancak bu bir saat hayatınızdaki en değerli 1 saatlerden bir tanesi olabilir. Pasif tarafı ile sizi gereksiz para harcamaktan kurtarır, aktif tarafı ile size para kazandırmaya başlar, felsefik tarafı ile size ne yaptığını bilen insan olmanın huzurunu getirir. Yani her halukarda kazanırsınız.

Yukarıdaki sorulardan elde edeceğiniz sonuçlara göre değişmekle birlikte sıkça karşılaşılan bir soruna değinmek istiyorum. Bu sorun doğru sizin yani karar meciinin doğru ihtiyaç tespiti konusundaki yeterliliği. Tabii bu konuda bir çok olasılık söz konusu.

Mesala olasılıklardan bir tanesi, gerçekten yetkin bir bilgi-işlemciniz veya danışmanınız olabilir ki; bu durumda şanslı azınlıktansınız demektir ve bu insanlar sizi doğru yönlendireceklerdir.

İkinci olasılık konu hakkında bilgi ve deneyiminiz yoktur ve bunun farkında olacak kadar da kafası çalışan ve makul düşünebilen bir insansınızdır ki; sonuçta şöyle ya da böyle -belki birkaç şanssız denemeden sonra da olsa- doğru insanlara ulaşacaksınızdır.

Bir başka olasılık, ya yarım yamalak bir şeyler biliyor veya yine yarım yamalak bir şeyler bilen birilerinden aldığınız yarım yamalak -ve tabii kesinlikle yanlış- bilgilerle hareket ediyorsunuzdur ki; Bu durumda size ancak aklınızı başınıza devşirmenizi ve yukarıdaki soruları tekrar gözden geçirmenizi önerebilirim.

Dördüncü ve son olasılık ise bizlerin umutsuz vaka olarak adlandırdığı her şeyi bildiğini zannedip, tamamıyla yanlış bilenlerdensiniz ki; bu durumda siz zaten muhtemelen bu yazıyı da okumayacak, okusanız da inanmayacaksınız. Sizin için yapacak birşey yok, size hayatta başarılar ve bol şans dilerim.

Sonuç olarak; Teknoloji hızla gelişmekte, değişmekte, yeni ufuklar açmakta, buna karşın yakın takip ve bilgi gerektirmektedir. Kimse sizden bir taraftan kendi işinizi yapmanızı, bir taraftan sizin konunuz olmayan bir alanda uzmanlaşmanızı bekleyemez. Herkes herşeyi bilemez ama bir bileni bulabilir. Doğru bileni bulabilmeniz ve doğru seçimler yapmanız dileğiyle...

Sonuç : Doğru kararları, ancak doğru bilgilerle alabilirsiniz.
 
E-ticaret ve İnternetten Satış 3

E-Ticaret ve Internet’ten Satış yazı dizimizin önceki bölümlerinde başarının anahtarı olarak 3 ana hedef belirlemiştik. Bunlar “Doğru İhtiyaç Tespiti”, “Doğru Araç Seçimi” ve “Doğru İşletme Kuralları” idi. Önceki bölümde “Doğru İhtiyaç Tespiti”ni irdelemiştik. Bu bölümde ise “Doğru Araç Seçimi”ni irdeleyeceğiz.

Nasıl ki bir imalatçının en önemli aracı makinaları, bir perakendecinin en önemli aracı mağazası ise, bir e-tüccar’ın da en önemli aracı tabii ki üzerinden satış yaptığı ve yönettiği E-ticaret sitesi, yani yaygın adı ile Sanal Mağazası’dır.

Dolayısı ile bu mağazanın da aynen bir fiziki mağaza açarken ki titizlikle seçilmesi gerekmektedir. Önceki yazılarımda da dile getirmeye çalıştığım üzere ticaret kuralları tüm geçerliliğini önünde “e” olan ticaret’te de korumaktadır.

Nasıl ki bir fiziki mağaza açarken bu mağazanın coğrafi konumuna, (işlek cadde, köşe, alışveriş merkezi içi vb.) dekorasyonuna, altyapısına (elektrik, su, aydınlık, ısıtma/soğutma) dikkat edilir ise; Sanal Mağaza açarken de bunlar benzeri bir takım kurallar söz konusudur.

Bu yazımızda doğru mağazayı seçebilmek için biraz bu kurallardan söz edeceğiz.

Kural 1: Ne İstediğinizi Bilin. Kime? Neyi? Nasıl? Satacağınızı kafanızda önceden kurgulamış olun. Bu kısa cümle siz bir şey ifade etmiyor ise lütfen bir önceki “Doğru İhtiyaç Tespiti” başlıklı yazımı okuyun.

Kural 2: Ne Satın Aldığınızı Bilin. Eğer bilişimci veya bu işlerden anlayan bir değilseniz muhakkak paket e-ticaret ürünlerini tercih edin. Paket ürünler size daha kaparo bile vermeden ne satın aldığınızı bilme imkanı veren, bitmiş, deneyebileceğiniz, demo görebileceğiniz, hatta bazı durumlarda belli bir süre kullanabileceğiniz ürünlerdir.

Fiyatları daha ucuzdur ve çok insan tarafından kullanıldıklarından program hatalarına pek rastlanmaz. Paket ürünlerin karşıtı ise Proje ürünleridir. Proje ürünleri sizin için özel olarak hazırlanacak (gelecek zaman) ürünlerdir. Eğer çok spesifik iş akışlarınız vb. yok ise zaten projelerden uzak durun. Spesifik ihtiyaçlarınız var ve mutlaka kendi projenizin yapılması gerekiyor ise proje ürünlerine yönelebilirsiniz. Ancak bunu yapmadan önce
Kural 3’ü okuyunuz.

Kural 3: Kimden Satın Aldığınızı Bilin. Bir proje çalışması genellikle eş dost vasıtası ile bulunmuş bir proje firması ile masaya oturmakla başlar. Tavsiye tabii ki önemlidir. Ancak firmanın tavsiye edene yaptığı iş ile sizin istediğiniz iş bir birine benziyor ise. Aksi halde birbirine olmadık ilaçları tavsiye eden yaşlılara dönersiniz. Masaya oturduğunuzda karşınızda bir programcı vardır. Onun karşısında ise siz, yani bir tüccar. Eh aynı dili konuşmadığınız malum. Siz ne istediğinizi anlatmaya çalışır, o da anlamaya çalışırken siz de onun anlattıklarını anlamaya çalışmaktasınızdır.

Genelde sonuç proje için anlaşılsın, anlaşılmasın iki tarafın da masadan genel bir tatminsizlik duygusu içerisinde kalkmasıdır.
Kural 2’de de belirttiğim üzere bu işlerden anlamıyorsanız sahne kesinlikle budur ve sahne bu olacak ise ne yapıp edin, lütfen sizi temsilen bir bilişimciyi bu toplantıda bulundurun. Ancak bu bilişimci işi kapmaya ya da arkadaşına paslamaya çalışan biri, ya da Bay Negatif, veya bilgisayarda pek başarılı oyun oynadığınızı gördüğünüz ve aslında bu işlerden zerre kadar anlamayan ergenlik sivilceli yeğeniniz olmasın. Güveninizi hak eden, ruhen, psikolojik, ahlaki ve teknik açıdan sağlıklı ve yeterli birisi olsun.

Kural 4: Cimri olmayın. Herkes otomobil alırken ne marka otomobil aldığına, bu otomobilin marka ve niteliklerine dikkat eder. Kimse bir Anadol ile Mercedes için eh o da otomobil bu da otomobil diyerek ucuz olanı almaz. Çünkü ikisinin ürün adının “otomobil” olmasına karşın ikisinin de “aynı otomobil” olmadığını gayet iyi bilir. Anadol alanlar bu otomobili bilinçli bir tercihle alırlar ve nasıl bir araba aldıklarını da bilirler. Siz de eğer bir e-ticaret ürünü satın alacaksanız ve tek seçim kriteriniz fiyat ise baştan “Anadol”a bineceğinizi kabul etmelisiniz.

Türkiye’de her işte olduğu gibi programlama işinde de bir çok "güya uzman"ortalıkta dolaşmaktadır. Bu "güya uzmanlara" üç kuruşa iş yaptıracağım derken ya verdiğiniz kaparodan da olacaksınız ya da elinize hiçbir şeye benzemez “bir şey” geçecektir. (Bkz. Dimyat ve Pirinç maddesi)
Karşınıza gelip değerinin çok altına ürün satmaya çalışanların size ya kötü bir ürün, ya da kötü bir hizmet satmaya çalışıyor olmaları son derece olasıdır. Tabii burada şuna da dikkat çekmek gerekiyor ucuz et ve yahnisinden kaçarken hem pahalı hem de berbat bir yahni yemekten de kendinizi korumalısınız. Yani her pahalı ürün de iyi üründür gibi bir kural yok. Evet sonuç olarak cimri olmayın, ne satın aldığınızı bilin ve bunun bedelini de ödemeye hazır olun.

Kural 5: Satın aldığınız şeyin sahibi olduğunuza emin olun. Piyasada birçok e-ticaret ürünü satılmaktadır. Ancak bunların büyük bir bölümü birileri için yapılmış projenin size de kullandırılmasından oluşmaktadır. Dikkat : Yani aslında bir şey satın aldığınızı zannetmekte ama aslında belli bir süre için belli bir sistemi kullanma hakkını almaktasınızdır.

Satın aldığınız ürünün size ait olup olmadığını anlamak için satıcıya dört basit soru sormalısınız.
1) Programı bana verecek misiniz?
2) Sistemi kendi sunucumda kullanabilir miyim?
3) Bana özel bir tasarım kullanabilir miyim?
4) Sistemi tam anlamı ile ben yönetebilecek miyim?

Bu dört sorunun dördüne de eksiksiz evet cevabı almalı ve uygulamada da bu evet’lerin gerçek olduğunu görmelisiniz. Aksi takdirde bir şey satın almakta olmadığınızı, bir şey kiraladığınızı bilmelisiniz.

Sonuç: Ancak Doğru Araçlar ile kazanabilirsiniz.